Osiem autorskich dyktand dla klasy 8 według zasad pisowni z 2026 roku: pisownia łączna i rozdzielna, trudne przypadki pisowni nie, liczebniki, przecinek w zdaniu złożonym, wielka litera i wyrazy zapożyczone. Wersja z lukami, sprawdzian i odpowiedzi.
Szukasz dyktanda dla klasy 8 do wydrukowania? Ten zestaw zawiera osiem autorskich tekstów po 66–89 słów. Ćwiczą trudności typowe dla najstarszej klasy: pisownię łączną i rozdzielną, trudne przypadki pisowni nie, zapis liczebników, przecinek w zdaniu złożonym, wielką literę w tytułach i nazwach oraz wyrazy zapożyczone. Każdy tekst ma wersję z lukami, ćwiczenie, odpowiedzi z numerem punktu w zasadach Rady Języka Polskiego i zadanie powtórkowe. Ostatni tekst to dyktando sprawdzające ze wszystkich zasad, a pod tekstami znajdziesz sprawdzian z kluczem. Teksty uwzględniają zasady pisowni obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.
Pliki są bezpłatne i dostępne bez konta. Wersja ucznia nie zawiera odpowiedzi. W tygodniach 1–3 i 6 uczeń podkreśla jeden z zapisów w nawiasie. W tygodniu 4 dopisuje kropki i łączniki albo wybiera zapis, w tygodniu 5 wstawia przecinki do tekstu, w którym ich brakuje, a w tygodniu 7 uzupełnia brakujące litery i wybiera jeden zapis w nawiasie. W dyktandzie sprawdzającym z tygodnia 8 występują luki obu rodzajów.
W roku szkolnym 2026/2027 klasa VIII realizuje dotychczasową podstawę programową. Nowa podstawa obejmuje w tym roku klasy I i IV, a w kolejnych latach kolejne klasy (Dz.U. 2026 poz. 378, § 4 ust. 1 pkt 1). W dotychczasowej podstawie uczeń klas VII i VIII spełnia wymagania z klas IV–VI. W dziale „Ortografia i interpunkcja” zna ponadto zasady pisowni wyrazów nieodmiennych i pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy oraz poprawnie przytacza cudze wypowiedzi (Dz.U. 2024 poz. 996, język polski, klasy VII i VIII). W tych samych klasach poprawnie stosuje imiesłowowy równoważnik zdania, rozróżnia wypowiedzenia wielokrotnie złożone i rozpoznaje wyrazy rodzime i zapożyczone. Z tych wymagań wynika dobór tematów w zestawie. Wymagania te są wspólne dla klas VII i VIII (Dz.U. 2024 poz. 996, część „Klasy VII i VIII”, s. 68 i 70–71), więc tygodnie 1–3, 5 i 7 możesz wykorzystać już w klasie 7, a dyktando sprawdzające z tygodnia 8, przygotowane z myślą o egzaminie, zostaw na klasę 8.
Same reguły pisowni ustala Rada Języka Polskiego. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują jej nowe Zasady pisowni i interpunkcji polskiej. W odpowiedziach do każdego tekstu podajemy numer punktu z tego dokumentu, żeby uczeń mógł sam sprawdzić regułę. Tabela pokazuje reguły z zestawu, rozdziały zasad i tygodnie, w których je ćwiczysz:
| Zasada | Przykłady z dyktand | Rozdział zasad RJP | Tydzień |
|---|---|---|---|
| pisownia łączna i rozdzielna, cząstka -by | naprzeciwko, na co dzień, gdybym, trzeba by | 4.4 i 4.5 | 1, 8 |
| nie z różnymi częściami mowy | nienajgorszy, nie szło, niedopity, nie wszyscy | 4.9.1 i 4.9.2 | 2, 8 |
| nie: przeciwstawienie, stan pośredni, wcale nie | nie nowe, ale odnowione; wcale nie stremowana | 4.9.2 pkt 1–2 | 3, 8 |
| zapis liczebników | 3. piętro, 75-lecie, XX wiek, o 10, pół roku | 4.1–4.3, 4.10, 11.3–11.4 | 4, 8 |
| przecinek w zdaniu złożonym | poprosiła, żebyśmy; Pisząc, przypomniałem | 12.1 i 12.2 | 5, 8 |
| wielka i mała litera | Muzeum Powstania Warszawskiego, powstanie warszawskie | 8.1.2 i 8.2 | 6, 8 |
| wyrazy zapożyczone | reportaż, pasji, komedii, koncert, superpomysł | 2.3.2, 3.3–3.5, 4.7 | 7, 8 |
Część tych reguł zmieniła się 1 stycznia 2026 r.:
| Zasada | Dawniej w podręcznikach | Od 2026 roku |
|---|---|---|
| Nie z przymiotnikiem w stopniu wyższym i najwyższym | nie milszy, nie najmilszy | niemilszy, nienajmilszy |
| Nie z imiesłowem przymiotnikowym | czasem osobno, zależnie od znaczenia | łącznie: niedopity, nieprzygotowany (osobno między innymi w przeciwstawieniu i po wyrazie wcale) |
| Nazwy mieszkańców miast | warszawiacy | Warszawiacy |
| Nazwy obiektów, np. pomników i placów | pomnik Małego Powstańca | Pomnik Małego Powstańca (wyraz ulica nadal małą literą) |
Jeśli uczniowie uczyli się ze starszego podręcznika lub słownika, omów te różnice przed dyktandem. Przy ocenie pamiętaj, że uczeń mógł nauczyć się dawnej zasady.
Na egzaminie z języka polskiego ortografię i interpunkcję ocenia się w wypracowaniu, które liczy co najmniej 200 wyrazów. W zadaniach otwartych krótkiej odpowiedzi poprawność ortograficzna i interpunkcyjna nie jest oceniana, chyba że polecenie mówi inaczej. Kryteria podaje informator CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego (wersja od roku szkolnego 2024/2025, s. 8–9 i 13–16):
| Kryterium w wypracowaniu | Punkty | Liczba błędów | Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się |
|---|---|---|---|
| ortografia | 2 pkt | najwyżej 1 błąd | najwyżej 3 błędy |
| ortografia | 1 pkt | 2–3 błędy | 4–6 błędów |
| interpunkcja | 1 pkt | najwyżej 9 błędów | najwyżej 11 błędów |
Przy większej liczbie błędów uczeń dostaje w danym kryterium 0 punktów. Ten sam błąd popełniony kilka razy w jednym wyrazie albo w wyrazach z tej samej rodziny liczy się jako jeden błąd. U uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się egzaminator liczy jako błędy ortograficzne tylko zapis u i ó, ż i rz, h i ch oraz małą literę na początku zdania. Przed sesją sprawdź, czy CKE nie opublikowała nowszej wersji informatora.
Dyktando nie zastąpi ćwiczenia wypracowań. Pokaże jednak, które reguły sprawiają klasie kłopot, zanim uczniowie zaczną pisać dłuższe teksty na czas. Termin egzaminu, budowę arkusza i roczny plan powtórek opisujemy w artykule egzamin ósmoklasisty z polskiego: plan przygotowań.
| Tydzień | Tekst | Główny cel | Liczba słów |
|---|---|---|---|
| 1 | Którą szkołę wybrać? | pisownia łączna i rozdzielna: wyrażenia przyimkowe, dawne wyrażenia przyimkowe pisane dziś łącznie i cząstka -by | 73 |
| 2 | Niełatwy poranek | nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami (także w stopniu najwyższym), imiesłowami, zaimkami, formami na -no i wyrazami typu wiadomo | 75 |
| 3 | Szkolna premiera | nie w trudnych przypadkach pisowni rozdzielnej: przeciwstawienie, stan pośredni, nie po wyrazie wcale, rzeczownik w funkcji orzecznika, przysłówki niepochodzące od przymiotników i wyrażenia przyimkowe | 70 |
| 4 | Jubileusz szkoły | zapis liczebników: kropka po liczebnikach porządkowych i w datach, cyfry rzymskie, godziny, łącznik w wyrazach z liczbą oraz pisownia wyrazów z pół i ćwierć | 77 |
| 5 | List do siebie sprzed lat | przecinek w zdaniu złożonym: zdania podrzędne, zdanie wplecione, imiesłów zakończony na -ąc, spójniki przeciwstawne oraz brak przecinka przed i, ani | 81 |
| 6 | Śladami bohaterów lektur | wielka i mała litera: nazwy szkół i instytucji kultury, tytuły utworów, nazwy obiektów i świąt, mieszkańcy miast, wydarzenia historyczne, miesiące i przymiotniki od nazw | 66 |
| 7 | Film na festiwal | pisownia wyrazów zapożyczonych: zakończenie -aż, -ji i -ii w odmianie, i zamiast j, połączenia on, en, om, em przed spółgłoską oraz cząstka super- | 67 |
| 8 | Kilka dni przed egzaminem | dyktando sprawdzające ze wszystkich zasad z tygodni 1–7 | 89 |
Kolejność jest propozycją. Tygodnie 2 i 3 tworzą parę: najpierw podstawowe reguły pisowni nie, potem przypadki, w których nie piszemy osobno mimo przymiotnika lub imiesłowu. Tydzień 5 wykorzystaj wtedy, gdy klasa omawia zdanie złożone i imiesłowowy równoważnik zdania. Dyktando sprawdzające z tygodnia 8 przeprowadź po pracy ze wszystkimi wcześniejszymi tekstami, tak żeby przed egzaminem został czas na powtórkę wybranych reguł. W tygodniu 8 nie omawiaj wcześniej słów z dyktanda.
W dyktandzie sprawdzającym licz błędy ortograficzne i interpunkcyjne osobno, tak jak w kryteriach egzaminu. Od razu zobaczysz, do której reguły wrócić z całą klasą, a do której z pojedynczymi uczniami.
Cel: pisownia łączna i rozdzielna: wyrażenia przyimkowe, dawne wyrażenia przyimkowe pisane dziś łącznie i cząstka -by. Słowa do przygotowania: na co dzień, w końcu, naprzeciwko, dlaczego, wprawdzie, poza tym, gdybym, miałbym, zanim, trzeba by, naprawdę, w pośpiechu.
Tekst dyktanda:
Na co dzień nie myślałem o szkole średniej, ale w ósmej klasie musiałem w końcu zdecydować. Naprzeciwko naszego bloku stoi technikum, a do liceum trzeba jechać przez całe miasto. Mama pytała, dlaczego wciąż się waham. Wprawdzie lubię matematykę, lecz poza tym interesuję się grafiką. Gdybym wybrał technikum, miałbym praktyki w drukarni. Zanim złożę dokumenty, pojadę na dzień otwarty. Trzeba by też zapytać wychowawczynię, co o tym sądzi. Naprawdę nie chcę wybierać w pośpiechu.
Ćwiczenie przed dyktandem: Razem czy osobno? (na)co dzień, (w)końcu, (na)przeciwko, (dla)czego, (w)prawdzie, (poza)tym, (gdy)bym, (miał)bym, (za)nim, (trzeba)by, (na)prawdę.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: na co dzień, w końcu, poza tym, w pośpiechu (wyrażenia przyimkowe: osobno, zasady RJP 4.4 pkt 1); naprzeciwko, dlaczego, wprawdzie, zanim, naprawdę (dawne wyrażenia przyimkowe, dziś samodzielne wyrazy: łącznie, 4.4 pkt 2); gdybym (wyraz gdyby z końcówką -m: łącznie, 4.5 pkt 1c); miałbym (cząstka -bym z osobową formą czasownika: łącznie, 4.5 pkt 1a); trzeba by (cząstka -by po wyrazie trzeba: osobno, 4.5 pkt 2b1). Osobno piszemy też za nim (= za kimś) i dla tego (= dla tej rzeczy), bo to wyrażenia przyimkowe.
Powtórka: Ułóż pięć zdań o swoich planach na przyszły rok. Użyj w nich wyrazów: naprawdę, dlatego, zanim, poza tym i trzeba by.
Cel: nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami (także w stopniu najwyższym), imiesłowami, zaimkami, formami na -no i wyrazami typu wiadomo. Słowa do przygotowania: nie szło, niedopity, niepunktualny, nie zastanawiając się, nienajgorszy, nie wszyscy, niepogoda, nie znaleziono, nieprzygotowany, nie wiadomo.
Tekst dyktanda:
Tego ranka nic nie szło zgodnie z planem. Budzik nie zadzwonił, a na stole stał niedopity kubek kakao. Na przystanku okazało się, że autobus znowu jest niepunktualny. Nie zastanawiając się dłużej, poszedłem przez park. Ten pomysł okazał się nienajgorszy, bo dotarłem przed dzwonkiem. Nie wszyscy mieli tyle szczęścia, ponieważ z powodu niepogody kilka osób się spóźniło. Nie znaleziono też kluczy do pracowni. Nieprzygotowany do kartkówki Bartek odetchnął z ulgą. Nie wiadomo, kiedy pani ją przełoży.
Ćwiczenie przed dyktandem: Razem czy osobno? (nie)szło, (nie)dopity, (nie)punktualny, (nie)zastanawiając się, (nie)najgorszy, (nie)wszyscy, (nie)pogoda, (nie)znaleziono, (nie)przygotowany, (nie)wiadomo.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: niepogoda (rzeczownik: łącznie, zasady RJP 4.9.1a); niepunktualny (przymiotnik: łącznie, 4.9.1b); nienajgorszy (przymiotnik w stopniu najwyższym: od 1 stycznia 2026 r. także łącznie, 4.9.1b); niedopity, nieprzygotowany (imiesłowy przymiotnikowe: łącznie, 4.9.1c); nie szło (czasownik: osobno, 4.9.2 pkt 1a); nie wiadomo (wyraz o znaczeniu czasownikowym: osobno, 4.9.2 pkt 1b); nie zastanawiając się (imiesłów przysłówkowy: osobno, 4.9.2 pkt 1c); nie znaleziono (forma zakończona na -no: osobno, 4.9.2 pkt 1d); nie wszyscy (zaimek: osobno, 4.9.2 pkt 1f).
Powtórka: Napisz krótką notatkę o dniu, w którym wszystko szło źle. Użyj nie z czasownikiem, z przymiotnikiem w stopniu wyższym, z imiesłowem przymiotnikowym, z imiesłowem przysłówkowym i z zaimkiem.
Cel: nie w trudnych przypadkach pisowni rozdzielnej: przeciwstawienie, stan pośredni, nie po wyrazie wcale, rzeczownik w funkcji orzecznika, przysłówki niepochodzące od przymiotników i wyrażenia przyimkowe. Słowa do przygotowania: nie pusta, nie pełna, nie nauczyciele, nie nowe, nie bardzo, wcale nie stremowana, nie koniec, nie do końca.
Tekst dyktanda:
Kwadrans przed premierą sala była już nie pusta, ale jeszcze nie pełna. Scenografię przygotowali nie nauczyciele, tylko sami uczniowie. Kostiumy były nie nowe, ale starannie odnowione. Na próbach nie bardzo wychodziła nam ostatnia scena, a tego wieczoru poszła bez zarzutu. Ola, wcale nie stremowana, zagrała główną rolę bez jednej pomyłki. Na tym nie koniec. Po spektaklu dyrektorka zaprosiła nas na festiwal teatrów szkolnych. Wciąż nie do końca w to wierzymy.
Ćwiczenie przed dyktandem: Razem czy osobno? Już (nie)pusta, ale jeszcze (nie)pełna; (nie)nauczyciele, tylko uczniowie; (nie)nowe, ale odnowione; (nie)bardzo; wcale (nie)stremowana; na tym (nie)koniec; (nie)do końca.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: nie pusta, nie pełna (stan pośredni między dwiema skrajnymi cechami: osobno, zasady RJP 4.9.2 pkt 2c); nie nauczyciele, tylko uczniowie oraz nie nowe, ale odnowione (zaprzeczenie połączone z przeciwstawieniem: osobno, 4.9.2 pkt 2a); nie bardzo (przysłówek niepochodzący od przymiotnika: osobno, 4.9.2 pkt 1i); wcale nie stremowana (nie po wyrazie wcale: osobno, 4.9.2 pkt 2d); nie koniec (rzeczownik w funkcji orzecznika: osobno, 4.9.2 pkt 2b); nie do końca (wyrażenie przyimkowe: osobno, 4.9.2 pkt 1g). Bez takiego kontekstu przymiotniki i imiesłowy przymiotnikowe piszemy z nie łącznie: niepełna sala, niestremowana aktorka.
Powtórka: Opisz w trzech zdaniach nastrój w klasie przed sprawdzianem. Użyj nie w przeciwstawieniu (nie..., ale...), w opisie stanu pośredniego (już nie..., ale jeszcze nie...) i po wyrazie wcale.
Cel: zapis liczebników: kropka po liczebnikach porządkowych i w datach, cyfry rzymskie, godziny, łącznik w wyrazach z liczbą oraz pisownia wyrazów z pół i ćwierć. Słowa do przygotowania: 75-lecie, 1.09.1951 r., 3. piętro, ponadstuletni, 80-letnia, I klasa, XX wiek, pół roku, półwiecze, ćwierćwiecze, o 10, półtorej.
Tekst dyktanda:
Nasza szkoła obchodzi w tym roku 75-lecie. Pierwsi uczniowie przyszli tu 1.09.1951 r., a budynek miał wtedy tylko dwa piętra. Dziś uczy się w nim ponad sześciuset uczniów, a nowa biblioteka mieści się na 3. piętrze. Przed wejściem rośnie ponadstuletni dąb. Na uroczystość przyjdzie 80-letnia absolwentka, która zaczynała naukę w I klasie w XX wieku. Przygotowania trwały pół roku. Pokażemy wystawę o półwieczu szkolnej gazetki i ćwierćwieczu chóru. Akademia zacznie się o 10 i potrwa półtorej godziny.
Ćwiczenie przed dyktandem: Zapisz cyframi i dodaj kropkę lub łącznik, jeśli są potrzebne: siedemdziesięciopięciolecie, pierwszy września tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego pierwszego roku, trzecie piętro, osiemdziesięcioletnia, pierwsza klasa (cyfrą rzymską), dwudziesty wiek (cyframi rzymskimi), o dziesiątej.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: 75-lecie, 80-letnia (wyraz złożony z liczbą w pierwszej części: z łącznikiem, zasady RJP 4.10c); 1.09.1951 r. (data zapisana cyframi arabskimi: kropki między składnikami, 11.3.5 pkt 1; r. to skrót z kropką, 6.2a); poprawne są też zapisy 1.9.1951 r. i 1 IX 1951 r. (11.3.5 pkt 1–2), więc nie licz ich jako błędu; 3. piętrze (liczebnik porządkowy zapisany cyfrą arabską: z kropką, 11.3.4 pkt 1); I klasie, XX wieku (liczebnik porządkowy zapisany cyframi rzymskimi: bez kropki, 11.4 pkt 1); o 10 (godzina: bez kropki, 11.4 pkt 2); ponadstuletni (przymiotnik złożony: łącznie, 4.1 pkt 6); pół roku (pół oznacza połowę, a rzeczownik stoi w dopełniaczu: osobno, 4.2a); półwieczu, ćwierćwieczu (pół i ćwierć tworzą nowe wyrazy: łącznie, 4.2 b1 i 4.3b); półtorej (jeden wyraz).
Powtórka: Zapisz cyframi: datę swoich urodzin, wiek, w którym żyjemy (cyframi rzymskimi), wiek bliskiej osoby w formie przymiotnika (np. 70-letni), piętro, na którym jest twoja sala, i godzinę pierwszej lekcji.
Cel: przecinek w zdaniu złożonym: zdania podrzędne, zdanie wplecione, imiesłów zakończony na -ąc, spójniki przeciwstawne oraz brak przecinka przed i, ani. Słowa do przygotowania: że, żebyśmy, co, których, bo, zanim, a, i, ani, pisząc.
Tekst dyktanda:
Wychowawczyni poprosiła, żebyśmy napisali list do siebie sprzed pięciu lat. Długo się zastanawiałem, co mógłbym sobie doradzić. Pisząc, przypomniałem sobie pierwszy dzień w tej szkole. W końcu napisałem, że warto czytać więcej i mniej się martwić. Dodałem też, że przyjaciele, których poznałem w czwartej klasie, zostali ze mną do dziś. Koledzy pisali o sporcie, a ja o książkach. Nie wspomniałem o ocenach ani o konkursach, bo to nie one były najważniejsze. Zanim zakleiłem kopertę, przeczytałem list jeszcze raz i uśmiechnąłem się.
Ćwiczenie przed dyktandem: Wstaw przecinki tam, gdzie są potrzebne: Napisałem że warto czytać więcej i mniej się martwić. Przyjaciele których poznałem w czwartej klasie zostali ze mną. Pisząc przypomniałem sobie pierwszy dzień. Nie wspomniałem o ocenach ani o konkursach.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: poprosiła, żebyśmy; zastanawiałem, co; napisałem, że; dodałem też, że; o konkursach, bo; zanim zakleiłem kopertę, przeczytałem (zdanie podrzędne oddzielamy przecinkiem bez względu na szyk, zasady RJP 12.1.1 pkt 1); przyjaciele, których poznałem w czwartej klasie, zostali (zdanie wplecione w zdanie nadrzędne wydzielamy z obu stron, 12.1.1 pkt 1); Pisząc, przypomniałem (imiesłów zakończony na -ąc oddzielamy przecinkiem, 12.1.2 pkt 5a); o sporcie, a ja (spójnik przeciwstawny a, 12.1.1 pkt 3a). Bez przecinka: czytać więcej i mniej się martwić, o ocenach ani o konkursach, jeszcze raz i uśmiechnąłem się (spójniki i oraz ani, 12.2 pkt 1 i 5). W tekście jest dziesięć przecinków.
Powtórka: Napisz pięć zdań złożonych o swoich planach na koniec roku: ze spójnikiem że, z zaimkiem który, ze spójnikiem zanim, z imiesłowem zakończonym na -ąc i ze spójnikiem a. Zaznacz kolorem wszystkie przecinki.
Cel: wielka i mała litera: nazwy szkół i instytucji kultury, tytuły utworów, nazwy obiektów i świąt, mieszkańcy miast, wydarzenia historyczne, miesiące i przymiotniki od nazw. Słowa do przygotowania: listopad, Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej, Muzeum Powstania Warszawskiego, powstanie warszawskie, „Kamienie na szaniec”, Pomnik Małego Powstańca, „Zemsta”, Warszawiacy, Narodowe Święto Niepodległości, warszawskie pamiątki.
Tekst dyktanda:
W listopadzie nasza klasa ze Szkoły Podstawowej nr 3 im. Marii Konopnickiej pojechała do Warszawy. Zaczęliśmy od Muzeum Powstania Warszawskiego. Przewodniczka opowiadała o powstaniu warszawskim i o harcerzach z „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Potem poszliśmy pod Pomnik Małego Powstańca. Wieczorem obejrzeliśmy w teatrze „Zemstę” Aleksandra Fredry, a w przerwie starsi Warszawiacy pytali, skąd przyjechaliśmy. Do domu wróciliśmy z warszawskimi pamiątkami tuż przed Narodowym Świętem Niepodległości.
Ćwiczenie przed dyktandem: Wielka czy mała litera? (l/L)istopad, (s/S)zkoła (p/P)odstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej, (m/M)uzeum (p/P)owstania (w/W)arszawskiego, (p/P)owstanie (w/W)arszawskie, „Kamienie (n/N)a (s/S)zaniec”, (p/P)omnik (m/M)ałego (p/P)owstańca, (w/W)arszawiacy, (n/N)arodowe (ś/Ś)więto (n/N)iepodległości, (w/W)arszawskie pamiątki.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: listopad (nazwa miesiąca: mała litera, zasady RJP 8.2 pkt 1); Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej (nazwa szkoły: wszystkie wyrazy wielką literą, ale skróty nr i im. małą, 8.1.2 pkt 18 i 6.3 pkt 4); Muzeum Powstania Warszawskiego (nazwa instytucji kultury: wielka litera, 8.1.2 pkt 17); powstanie warszawskie (nazwa wydarzenia historycznego: mała litera, 8.2 pkt 2); „Kamienie na szaniec”, „Zemsta” (tytuł utworu: wielką literą tylko pierwszy wyraz, 8.1.2 pkt 10); Pomnik Małego Powstańca (nazwa obiektu: wszystkie wyrazy wielką literą, także wyraz pomnik, od 1 stycznia 2026 r., 8.1.2 pkt 16); Warszawiacy (nazwa mieszkańców miasta: wielka litera od 1 stycznia 2026 r., 8.1.2 pkt 3); Narodowe Święto Niepodległości (nazwa święta: wielka litera, 8.1.2 pkt 7); warszawskie pamiątki (przymiotnik utworzony od nazwy własnej: mała litera, 8.2 pkt 4).
Powtórka: Wypisz z ostatniej przeczytanej lektury tytuł, dwie nazwy miejsc i nazwę wydarzenia historycznego albo święta. Przy każdej zapisz, dlaczego używasz wielkiej lub małej litery.
Cel: pisownia wyrazów zapożyczonych: zakończenie -aż, -ji i -ii w odmianie, i zamiast j, połączenia on, en, om, em przed spółgłoską oraz cząstka super-. Słowa do przygotowania: reportaż, pasja, fotografia, dialog, montaż, kontrola, koncert, tempo, komedia, dieta, superpomysł, edycja, komplet.
Tekst dyktanda:
Na festiwalu filmów szkolnych nasz reportaż o pasji do fotografii zdobył wyróżnienie. Zuza napisała dialogi, a ja odpowiadałem za montaż i kontrolę dźwięku. Najtrudniejsza okazała się scena z koncertu, nagrana w szybkim tempie z drona. Jury doceniło też fragment komedii, w którym aktorzy rozmawiają o diecie kosmonautów. Pani od informatyki uznała cały projekt za superpomysł i zaproponowała następną edycję. Do kompletu brakuje nam jeszcze tylko porządnego mikrofonu.
Ćwiczenie przed dyktandem: Uzupełnij i uzasadnij zapis: reporta__, monta__, pas__ (dopełniacz od pasja), fotograf__ (dopełniacz od fotografia), komed__ (dopełniacz od komedia), ko__cert, te__po, d__eta, super(-)pomysł.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: reportaż, montaż (wyrazy obcego pochodzenia zakończone na -aż: ż, zasady RJP 3.5.2d); pasji, edycję (po s i c piszemy j, a w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku -ji: pasja, pasji; edycja, edycji, 3.3e i 3.4 pkt 1); fotografii (wyraz obcy zakończony na -fia: -ii, 3.4 pkt 3a); komedii (-ia po d: -ii, 3.4 pkt 3b); dialogi, diecie (w wyrazach zapożyczonych głoskę j często zapisujemy literą i, 3.3); kontrolę, koncertu, tempie, kompletu (w wyrazach zapożyczonych przed t, c i p piszemy on, en, em, om, a nie ą lub ę, 2.3.2a); superpomysł (cząstkę super- piszemy łącznie albo osobno: superpomysł lub super pomysł, ale nie z łącznikiem, 4.7 pkt 3).
Powtórka: Znajdź w gazecie lub w internecie pięć wyrazów zapożyczonych. Zapisz je w dopełniaczu i wyjaśnij pisownię każdego z nich.
Cel: dyktando sprawdzające ze wszystkich zasad z tygodni 1–7. Słowa kluczowe (nie omawiaj ich przed dyktandem): Gdybym, przeczytałbym, Nie wszyscy, niezawodną, wcale nie przestraszony, o 9, maju, „Panu Tadeuszu”, powstaniu listopadowym, reportażu.
Tekst dyktanda:
W maju, na kilka dni przed egzaminem, nasza klasa spotkała się w szkolnej bibliotece. Nie wszyscy byli zdenerwowani, ale tego dnia nikt nie żartował. Wychowawczyni przypomniała, że egzamin z polskiego zacznie się o 9 i potrwa 150 minut. Dała nam też niezawodną radę: najpierw przeczytać polecenie, a dopiero potem pisać. Bartek, wcale nie przestraszony, opowiadał o swoim reportażu z obozu harcerskiego. Wieczorem przejrzałem notatki o „Panu Tadeuszu” i o powstaniu listopadowym. Gdybym miał więcej czasu, przeczytałbym jeszcze raz fragmenty komedii Fredry. Naprawdę nie wiem, czy to by coś zmieniło.
Ćwiczenie po dyktandzie: Przy każdym wyrażeniu zapisz numer tygodnia, z którego pochodzi reguła: Gdybym, przeczytałbym, Nie wszyscy, niezawodną, wcale nie przestraszony, o 9, maju, „Panu Tadeuszu”, powstaniu listopadowym, reportażu.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: Gdybym, przeczytałbym (tydzień 1: gdyby i cząstka -bym łącznie); Nie wszyscy, niezawodną (tydzień 2: nie z zaimkiem osobno, z przymiotnikiem łącznie); wcale nie przestraszony (tydzień 3: nie po wyrazie wcale osobno); o 9 (tydzień 4: godzina bez kropki); maju, „Panu Tadeuszu”, powstaniu listopadowym (tydzień 6: miesiąc małą literą, w tytule wielka litera w pierwszym wyrazie i w imieniu, wydarzenie historyczne małą literą); reportażu (tydzień 7: wyraz obcy zakończony na -aż). Przecinki z tygodnia 5: W maju, na kilka dni przed egzaminem, (drugi okolicznik dookreśla pierwszy, 12.1.1 pkt 5a; brak tych przecinków nie licz jako błędu); zdenerwowani, ale; przypomniała, że; polecenie, a; Bartek, wcale nie przestraszony, (wtrącenie); czasu, przeczytałbym; wiem, czy. Pozostałe zapisy: naprawdę (łącznie), to by (cząstka -by po zaimku: osobno, zasady RJP 4.5 pkt 2d), komedii (-ii po d).
Powtórka: Wybierz z dyktanda pięć zapisów, przy których się wahałeś lub wahałaś. Do każdego zapisz regułę z tygodni 1–7 i jeden nowy przykład.
Wersja z lukami jest w pliku ucznia. Luki obejmują trudne miejsca z każdego tekstu, a w tygodniu 5 uczeń dostaje tekst bez przecinków. Na ostatniej stronie pliku ucznia jest sprawdzian, a klucz z numerami punktów zasad RJP znajduje się w pliku nauczyciela.
Wybierz poprawny zapis albo uzupełnij lukę. Za każde zadanie przyznaj 1 punkt. Progi ocen ustal według zasad oceniania w Twojej szkole.
| Zadanie | Odpowiedź | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| 1 | nienajlepszy | nie z przymiotnikiem w stopniu najwyższym: łącznie (zasady RJP 4.9.1b, od 2026 r.) |
| 2 | nie zimna | stan pośredni między dwiema cechami: osobno (4.9.2 pkt 2c) |
| 3 | bynajmniej nie zmartwiony | nie po wyrazie bynajmniej: osobno (4.9.2 pkt 2d) |
| 4 | Nie wiadomo | wyraz o znaczeniu czasownikowym: osobno (4.9.2 pkt 1b) |
| 5 | Trzeba by | cząstka -by po wyrazie trzeba: osobno (4.5 pkt 2b1) |
| 6 | naprzeciwko | dawne wyrażenie przyimkowe, dziś jeden wyraz: łącznie (4.4 pkt 2) |
| 7 | XIV wieku | liczebnik porządkowy zapisany cyframi rzymskimi: bez kropki (11.4 pkt 1) |
| 8 | 5-złotową | wyraz złożony z liczbą w pierwszej części: z łącznikiem (4.10c) |
| 9 | Pół roku | pół oznacza połowę, a rzeczownik stoi w dopełniaczu: osobno (4.2a) |
| 10 | bitwie pod Grunwaldem | nazwa wydarzenia historycznego: mała litera (8.2 pkt 2) |
| 11 | bandaż | wyraz obcego pochodzenia zakończony na -aż (3.5.2d) |
| 12 | Książka, którą polecił nauczyciel, okazała się ciekawa. | zdanie wplecione w zdanie nadrzędne: przecinki z obu stron (12.1.1 pkt 1) |
| Rodzaj błędu | Co zrobić |
|---|---|
| Błąd w głównej trudności tygodnia | Uczeń zapisuje wyraz poprawnie, podaje regułę i układa z wyrazem nowe zdanie. |
| Błąd w pisowni nie | Uczeń określa część mowy, a potem sprawdza, czy w zdaniu jest przeciwstawienie, stan pośredni albo wyraz wcale lub bynajmniej. |
| Brak kropki po liczebniku porządkowym zapisanym cyfrą arabską (np. 3 piętro) | Zasady RJP pozwalają ją pominąć, gdy z kontekstu jednoznacznie wynika, że to liczebnik porządkowy (11.3.4 pkt 2, np. Chodzę do 8 klasy). Ćwicz zapis z kropką, ale nie licz takiego zapisu jako błędu. |
| Brakujący lub zbędny przecinek | Uczeń wskazuje zdania składowe i spójnik, który je łączy. Przy i, oraz, lub, albo, ani sprawdza, czy spójnik jest powtórzony. |
| Zapis według dawnej zasady (np. warszawiacy, nie najmilszy) | Pokaż nową zasadę i porównaj oba zapisy. Przy pierwszym dyktandzie po zmianie nie traktuj takiego zapisu jako błędu. |
| Wyraz zapożyczony | Uczeń sprawdza zapis w słowniku i dopisuje wyraz do swojego słowniczka razem z formą dopełniacza. |
Uczniom z dysleksją lub dysortografią zapewnij dostosowania zapisane w opinii poradni, na przykład wersję z lukami, dłuższy czas albo ocenę postępu w wybranej trudności. Na egzaminie ósmoklasisty ich wypracowania ocenia się według osobnych kryteriów, opisanych wyżej.
Wszystkie reguły z klas 4–6, a do tego trudniejsze przypadki: pisownia łączna i rozdzielna wyrazów nieodmiennych, pisownia nie, zapis liczebników, przecinek w zdaniu złożonym, wielka litera w tytułach i nazwach oraz pisownia wyrazów zapożyczonych. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady Rady Języka Polskiego, między innymi dla nie z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym oraz dla nazw mieszkańców miast i nazw obiektów.
Tak. Plik ucznia zawiera wszystkie osiem tekstów z lukami albo z wyborem zapisu, a w tygodniu 5 tekst bez przecinków. Odpowiedzi są tylko w pliku nauczyciela.
Nie. Za ortografię i interpunkcję uczeń może dostać 3 z 20 punktów za wypracowanie. Pozostałe punkty dotyczą między innymi realizacji tematu, znajomości lektury, kompozycji, stylu i języka, a pierwsza część arkusza sprawdza pracę z tekstem. Dyktanda są jednym z elementów powtórki.
Na początku artykułu: plik dla nauczyciela z tekstami, odpowiedziami i kluczem oraz plik dla ucznia z lukami i sprawdzianem. Oba są bezpłatne i nie wymagają konta.
Do powtórki reguł z wcześniejszych lat wykorzystaj zestawy dyktanda dla klasy 6 z dyktandem sprawdzającym ze wszystkich zasad oraz dyktanda dla klasy 5. Wszystkie zestawy znajdziesz na stronie dyktanda do druku. Plan pracy przed całym egzaminem z polskiego opisuje artykuł egzamin ósmoklasisty z polskiego.
Potrzebujesz dyktanda ze słownictwem z lektury, którą właśnie omawiacie? Przygotuj Lekcje przygotuje edytowalny szkic tekstu z ćwiczeniami i odpowiedziami. Sprawdź go i dostosuj do klasy przed zajęciami.
Stan źródeł: 23 października 2026 r.
Blog
