Czytanie ze zrozumieniem dla klasy 5: trzy teksty, 24 pytania i PDF

W klasie 5 uczniowie czytają dłuższe teksty i coraz częściej muszą łączyć informacje z kilku akapitów. Ten zestaw zawiera trzy autorskie teksty: opowiadanie, tekst popularnonaukowy i instrukcję. Do każdego przygotowaliśmy osiem pytań: o informacje podane wprost, o znaczenie wyrażeń, o wnioski, o narrację i o różnicę między faktem a opinią.

• Karta ucznia: trzy teksty i 24 pytania (PDF)
• Klucz odpowiedzi z kryteriami dla nauczyciela (PDF)

Materiały są bezpłatne i dostępne bez konta. Każdy tekst wystarczy na jedną lekcję albo na część lekcji z omówieniem.

Co sprawdzają pytania

W roku szkolnym 2026/2027 klasa V realizuje dotychczasową podstawę programową (Dz.U. 2026 poz. 378, § 4). W części dla klas IV–VI uczeń między innymi rozróżnia narrację pierwszoosobową i trzecioosobową, rozpoznaje porównanie, wyszukuje informacje wyrażone wprost i pośrednio oraz odróżnia informacje o faktach od opinii (Dz.U. 2024 poz. 996, język polski, „Czytanie utworów literackich” i „Odbiór tekstów kultury”).

Tekst 1. Nowa w drużynie

Kiedy we wrześniu przeprowadziłam się do Lublina, najbardziej bałam się pierwszego treningu siatkówki. W starej szkole grałam na pozycji rozgrywającej i wszyscy wiedzieli, co potrafię. Tutaj nikt mnie nie znał.

Trenerka przedstawiła mnie drużynie i od razu zaczęłyśmy grę. Piłka trzy razy przeleciała mi nad głową. Słyszałam, jak dziewczyna z warkoczem głośno westchnęła. Twarz mnie paliła, a ręce zrobiły się ciężkie jak z ołowiu.

Po treningu siedziałam w szatni najdłużej. Myślałam, że nigdy więcej tu nie wrócę. Wtedy podeszła do mnie ta sama dziewczyna z warkoczem.

– Jestem Marta – powiedziała. – Przepraszam za tamto westchnienie. Byłam zła na siebie, nie na ciebie. Sama zagrałam fatalnie.

– Myślałam, że chodzi o mnie – przyznałam.

– Na pierwszym treningu wszyscy się denerwują. Ja na swoim przewróciłam się przy rozgrzewce. Przyjdziesz w czwartek? Zostaniemy po zajęciach i poćwiczymy wystawę.

W czwartek zostałyśmy w sali pół godziny dłużej. Po miesiącu trenerka wpisała mnie do pierwszego składu, a Marta jest dziś moją najlepszą przyjaciółką.

1. Do jakiego miasta przeprowadziła się bohaterka?
2. Na jakiej pozycji grała w poprzedniej szkole?
3. Kto opowiada tę historię? Czy to narracja pierwszoosobowa, czy trzecioosobowa? Podaj dowód z tekstu.
4. Co oznacza porównanie „ręce zrobiły się ciężkie jak z ołowiu”?
5. Dlaczego bohaterka myślała, że nie wróci na treningi?
6. Dlaczego Marta westchnęła podczas gry?
7. Jak zmieniła się relacja między dziewczynami od początku do końca opowiadania?
8. Który moment opowiadania jest według Ciebie najważniejszy? Uzasadnij w dwóch zdaniach.

Tekst 2. Bocian biały, sąsiad z komina

Bocian biały to duży ptak o białym upierzeniu, czarnych lotkach oraz czerwonym dziobie i nogach. Rozpiętość jego skrzydeł sięga blisko dwóch metrów. Polska jest jednym z krajów, w których gniazduje najwięcej bocianów białych.

Bociany przylatują do nas wiosną, zwykle na przełomie marca i kwietnia, a odlatują w sierpniu. Zimują w Afryce. W czasie wędrówki omijają szerokie morza, bo szybują na ciepłych prądach powietrza, które nad wodą prawie nie powstają. Dlatego większość bocianów z Polski leci wschodnią trasą, nad cieśniną Bosfor i przez Bliski Wschód.

Gniazda budują na dachach, kominach i słupach. Ta sama para wraca często do jednego gniazda przez wiele lat i co roku je rozbudowuje. Stare gniazda bywają bardzo ciężkie, dlatego energetycy montują na słupach specjalne platformy. Chronią one ptaki przed porażeniem prądem, a linię przed awarią.

Dorosłe bociany prawie nie wydają głosu. Porozumiewają się klekotaniem: szybko uderzają o siebie górną i dolną częścią dzioba. Żywią się żabami, owadami, dżdżownicami i małymi gryzoniami, które łapią na łąkach i polach.

Bocian to najpiękniejszy ptak polskiej wsi. Warto jednak pamiętać, że potrzebuje wilgotnych łąk i mokradeł. Gdy ich ubywa, bocianom trudniej wykarmić młode.

9. Kiedy bociany przylatują do Polski, a kiedy odlatują?
10. Jak bociany porozumiewają się ze sobą?
11. Dlaczego bociany w czasie wędrówki omijają szerokie morza?
12. Wymień trzy rodzaje pokarmu bociana.
13. Fakt czy opinia: „Bocian to najpiękniejszy ptak polskiej wsi”. Uzasadnij.
14. Fakt czy opinia: „Bociany zimują w Afryce”. Uzasadnij.
15. Po co energetycy montują platformy na słupach? Podaj dwa powody.
16. Jaki jest temat tekstu? Co jest główną myślą ostatniego akapitu?

Tekst 3. Karmnik z kartonu: instrukcja

Potrzebne będą: pusty i umyty karton po mleku lub soku, nożyczki, patyk o długości około 20 cm, sznurek, garść ziaren słonecznika.

1. Poproś dorosłego o pomoc przy wycinaniu i przebijaniu kartonu.
2. Na dwóch przeciwległych ściankach wytnij okienka, 5 cm nad dnem. Zostaw dookoła ramkę szerokości około 2 cm.
3. Pod okienkami przebij karton na wylot i przełóż przez otwory patyk. Ptaki będą na nim siadać.
4. W górnej części kartonu zrób dziurkę i przewlecz przez nią sznurek.
5. Wsyp do środka ziarna słonecznika.
6. Powieś karmnik wysoko na gałęzi, w miejscu widocznym z okna i z dala od krzewów, w których mogą się ukryć koty.

Zasady dokarmiania ptaków:

• Dokarmiaj ptaki zimą, gdy leży śnieg lub panuje mróz.
• Jeśli zaczniesz, rób to regularnie aż do wiosny. Ptaki przyzwyczajają się do stałego miejsca z pokarmem.
• Nie podawaj chleba ani solonego jedzenia, bo szkodzą ptakom.
• Usuwaj resztki i co jakiś czas czyść karmnik.

17. Jakie przedmioty są potrzebne do wykonania karmnika? Wymień cztery.
18. W którym kroku trzeba poprosić o pomoc dorosłego? Dlaczego?
19. Do czego służy patyk?
20. Gdzie należy powiesić karmnik? Podaj dwa warunki.
21. Ola wsypała do karmnika okruchy chleba. Którą zasadę złamała?
22. Kiedy według tekstu należy dokarmiać ptaki?
23. Dlaczego nie powinno się przerywać dokarmiania w środku zimy?
24. Czy z instrukcji wiadomo, jakie ptaki przylecą do karmnika? Wyjaśnij.

Klucz odpowiedzi

Jak omówić odpowiedzi

Zacznij od pytań, w których klasa najczęściej się myli. Jeśli trudność sprawiają pytania 3 i 4, wróć do opowiadania i poproś uczniów o podkreślenie wszystkich czasowników w 1. osobie. Potem niech zamienią jeden akapit na narrację trzecioosobową i porównają efekt.

Przy pytaniach 13 i 14 zapisz na tablicy prosty test: fakt można sprawdzić w źródle, opinia mówi o tym, co ktoś myśli lub czuje. Uczniowie dopisują do tekstu o bocianach jedną własną opinię i jeden fakt, który znaleźli w atlasie lub encyklopedii.

W pytaniu 8 nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Oceniaj, czy uczeń wskazał konkretny moment i podał argument związany z tekstem. Nie łącz automatycznie oceny rozumienia z ortografią; pisownię ćwicz osobno, na przykład z dyktandami dla klasy 5.

Warianty pracy

• W parach: jedna osoba zadaje pytanie do tekstu, druga wskazuje zdanie z odpowiedzią. Potem zamiana ról.
• Zmiana narratora: uczniowie opowiadają scenę w szatni z perspektywy Marty, w narracji pierwszoosobowej.
• Instrukcja własna: grupy piszą instrukcję wykonania prostej ozdoby lub zabawki z listą materiałów i co najmniej pięcioma krokami.
• Wsparcie: uczniom potrzebującym krótszego materiału daj tylko dwa pierwsze akapity tekstu o bocianach i pytania 9–12.

Następne zestawy

Łatwiejszy materiał znajdziesz w zestawie czytanie ze zrozumieniem dla klasy 4, a trudniejszy w zestawie dla klasy 6 z tekstem argumentacyjnym. Zimą możesz połączyć instrukcję karmnika z zajęciami przyrodniczymi.

Potrzebujesz tekstu związanego z lekturą lub tematem z innego przedmiotu? Przygotuj Lekcje przygotuje edytowalny szkic tekstu z pytaniami i kluczem odpowiedzi. Przed lekcją sprawdź fakty, długość tekstu i odpowiedzi.