Czytanie ze zrozumieniem dla klasy 4: trzy teksty, pytania i PDF

W klasie 4 uczniowie czytają dłuższe teksty i różne ich rodzaje. Ten zestaw zawiera trzy autorskie teksty: opowiadanie, tekst popularnonaukowy i regulamin. Do każdego przygotowaliśmy osiem pytań: o informacje podane wprost, o znaczenie słów, o wnioski i o postępowanie bohaterów. Klucz odpowiedzi jest w osobnym pliku.

• Karta ucznia: trzy teksty i 24 pytania (PDF)
• Klucz odpowiedzi z kryteriami dla nauczyciela (PDF)

Materiały są bezpłatne i dostępne bez konta. Każdy tekst wystarczy na jedną lekcję albo na część lekcji z omówieniem.

Co sprawdzają pytania

Pytania odpowiadają wymaganiom podstawy programowej języka polskiego dla klas IV–VI. Uczeń między innymi określa elementy świata przedstawionego oraz porównuje i ocenia postępowanie bohaterów, także w odniesieniu do własnych doświadczeń (Dz.U. 2026 poz. 378, część „Odbiór tekstów kultury”).

Tekst 1. Rower dziadka

Kuba od tygodnia namawiał rodziców na nowy rower. Jego stary był za mały, a koledzy jeździli już na prawdziwych górskich maszynach. Pewnego dnia dziadek zaprowadził go do garażu i zdjął plandekę z czegoś dużego.

– To mój rower z czasów, gdy chodziłem do szkoły – powiedział. – Ma czterdzieści lat, ale może jeszcze trochę pojeździć.

Kuba spojrzał na wyblakłą ramę i zardzewiały dzwonek. Nie chciał sprawić dziadkowi przykrości, więc tylko kiwnął głową. W duchu pomyślał, że wszyscy będą się z niego śmiać.

Przez cały weekend czyścili rower razem. Dziadek pokazał wnukowi, jak wymienić dętkę, naoliwić łańcuch i ustawić hamulce. Kuba był zaskoczony, że tyle rzeczy da się naprawić samemu. Na koniec pomalowali błotniki na zielono.

W poniedziałek Kuba przyjechał do szkoły na odnowionym rowerze. Kilku chłopców podeszło bliżej.

– Gdzie taki kupiłeś? – zapytał Tomek.

Kuba już otwierał usta, żeby powiedzieć, że to nic takiego. Zamilkł jednak i uśmiechnął się.

– Nie kupiłem. Naprawiłem go z dziadkiem. Jak chcesz, pokażę ci, jak się wymienia dętkę.

1. Ile lat miał rower dziadka?
2. Co Kuba pomyślał, gdy pierwszy raz zobaczył stary rower?
3. Wymień trzy czynności, których dziadek nauczył Kubę.
4. Dlaczego Kuba tylko kiwnął głową, zamiast powiedzieć, co myśli?
5. Co oznacza w tekście wyrażenie „w duchu pomyślał”?
6. Dlaczego Kuba zamilkł, zanim odpowiedział Tomkowi?
7. Jak zmieniło się nastawienie Kuby do roweru od początku do końca opowiadania?
8. Czy Kuba postąpił słusznie, ukrywając na początku swoje myśli przed dziadkiem? Uzasadnij zdaniem lub dwoma.

Tekst 2. Bóbr, inżynier nad rzeką

Bóbr europejski to największy gryzoń żyjący w Europie. Dorosłe zwierzę może ważyć ponad dwadzieścia kilogramów. Bóbr ma gęste futro, które nie przemaka, oraz szeroki, płaski ogon pokryty łuską. W wodzie ogon służy mu jak ster, a uderzenie nim o powierzchnię wody ostrzega inne bobry przed niebezpieczeństwem.

Siekacze bobra rosną przez całe życie i mają pomarańczowy kolor. Zwierzę ściera je, gdy ścina drzewa i obgryza gałęzie. Bóbr jest roślinożercą: zjada korę, młode pędy i rośliny wodne.

Bobry są nazywane inżynierami przyrody. Budują tamy z gałęzi, kamieni i mułu, które podnoszą poziom wody w strumieniu. Mieszkają w żeremiach, czyli kopcach z gałęzi i błota, albo w norach wykopanych w brzegu. Wejście do kryjówki znajduje się pod wodą, dlatego drapieżnikom trudno się do niej dostać.

Bobry są najbardziej aktywne o zmierzchu i w nocy. Kilkadziesiąt lat temu było ich w Polsce bardzo mało. Dzięki ochronie gatunku znów żyją nad wieloma rzekami i jeziorami. Ich tamy tworzą rozlewiska, w których schronienie znajdują ryby, płazy i ptaki. Czasem jednak zalewają pola lub drogi, dlatego ludzie muszą szukać sposobów, by żyć z bobrami w zgodzie.

9. Jakiego koloru są siekacze bobra?
10. Do czego bobrowi służy ogon? Podaj dwa przykłady.
11. Co oznacza słowo „żeremie”? Wskaż zdanie, które to wyjaśnia.
12. Dlaczego wejście do kryjówki pod wodą chroni bobry?
13. Prawda czy fałsz: Bóbr zjada ryby, które żyją w rozlewiskach.
14. Prawda czy fałsz: Bobry są aktywne głównie w południe.
15. Dlaczego autor nazywa bobry inżynierami przyrody?
16. Podaj jedną korzyść i jedną szkodę, jaką mogą spowodować tamy bobrów.

Tekst 3. Regulamin konkursu „Jesień w obiektywie”

1. Konkurs jest przeznaczony dla uczniów klas IV–VI naszej szkoły.

2. Każdy uczestnik może zgłosić najwyżej dwa zdjęcia.

3. Zdjęcia muszą przedstawiać jesień w naszej miejscowości i być wykonane samodzielnie.

4. Zdjęcia w formie elektronicznej należy przesłać do 20 listopada do godziny 15.00 na adres podany przez wychowawcę.

5. Do zgłoszenia trzeba dołączyć tytuł zdjęcia oraz imię, nazwisko i klasę autora.

6. Zdjęcia oceni jury złożone z nauczyciela plastyki, bibliotekarki i przedstawiciela samorządu uczniowskiego.

7. Wyniki zostaną ogłoszone 27 listopada na apelu. Najlepsze prace zostaną pokazane na wystawie w bibliotece.

8. Kto może wziąć udział w konkursie?

9. Ile zdjęć może zgłosić jeden uczestnik?

10. Czy zdjęcie wysłane 21 listopada weźmie udział w konkursie? Uzasadnij.

11. Ola zgłosiła zdjęcie lasu, które znalazła w internecie. Który punkt regulaminu złamała?

12. Jakie trzy informacje trzeba dołączyć do zdjęcia, oprócz tytułu?

13. Kto wybierze najlepsze zdjęcia?

14. Gdzie uczniowie zobaczą nagrodzone prace?

15. Czy z regulaminu wiadomo, jakie nagrody otrzymają zwycięzcy? Wyjaśnij.

Klucz odpowiedzi

Jak omówić odpowiedzi

Zacznij od pytań, w których klasa najczęściej się myli. Jeśli trudność sprawiają pytania 6 i 7, ćwiczcie wnioskowanie z zachowania bohatera: uczniowie wskazują zdanie, z którego wynika ich odpowiedź. Jeśli kłopot jest z pytaniami 19 i 24, wróćcie do tekstów użytkowych i ćwiczcie odpowiedź „tego nie wiemy” z uzasadnieniem.

W pytaniu 8 nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Oceniaj, czy uczeń zajął stanowisko i podał przynajmniej jeden argument związany z tekstem. Możesz wykorzystać je jako wstęp do krótkiej rozmowy o tym, jak mówić prawdę, nie raniąc innych.

Nie łącz automatycznie oceny rozumienia z ortografią. Do ćwiczeń pisowni w tej samej klasie wykorzystaj dyktanda dla klasy 4.

Warianty pracy

• W parach: jedna osoba zadaje pytanie do tekstu, druga wskazuje fragment z odpowiedzią. Potem zamiana ról.
• Z ograniczonym czasem: uczniowie czytają regulamin przez trzy minuty, odkładają go i odpowiadają tylko na pytania 17, 18 i 19. Następnie sprawdzają odpowiedzi w tekście.
• Tworzenie tekstu: uczniowie piszą własny regulamin klasowego konkursu z co najmniej pięcioma punktami: kto, co, do kiedy, jak, kto ocenia.
• Wsparcie: dla uczniów potrzebujących krótszego tekstu przygotuj tylko pierwsze dwa akapity tekstu o bobrach i pytania 9–12.

Następne zestawy

Jeśli część klasy potrzebuje łatwiejszego materiału, sięgnij po czytanie ze zrozumieniem dla klasy 3. Liczbę godzin języka polskiego i zasadę dwugodzinnego bloku w klasie 4 opisuje artykuł ramowy plan nauczania klasy 4.

Potrzebujesz tekstu związanego z lekturą lub tematem z innego przedmiotu? Przygotuj Lekcje przygotuje edytowalny szkic tekstu z pytaniami i kluczem odpowiedzi. Przed lekcją sprawdź fakty, długość tekstu i odpowiedzi.