Dyktanda dla klasy 4: osiem tekstów, ćwiczenia i dwa PDF

Szukasz krótkich dyktand dla klasy 4, które można od razu wydrukować? Ten zestaw zawiera osiem autorskich tekstów na osiem tygodni pracy. Każdy tekst ćwiczy jedną główną trudność ortograficzną, ma słowa do przygotowania, ćwiczenie przed dyktandem, odpowiedzi z wyjaśnieniem i zadanie powtórkowe.

Pobierz dwa pliki PDF

• Nauczyciel: teksty, ćwiczenia, odpowiedzi i wyjaśnienia (PDF)
• Uczeń: słowa do przygotowania i dyktanda z lukami (PDF)

Pliki są bezpłatne i dostępne bez konta. Wersja ucznia nie zawiera pełnych tekstów ani odpowiedzi. Każdy tydzień zajmuje w niej osobną stronę: u góry słowa i ćwiczenie, niżej tekst z lukami w miejscach trudności ortograficznych.

Osiem tygodni pracy

Kolejność jest propozycją, nie obowiązkowym planem. W klasie 4 uczniowie zwykle powtarzają reguły z klas 1–3 i poznają nowe: pisownię nie z różnymi częściami mowy, wielką literę w nazwach geograficznych i mieszkańców oraz zakończenia -ji, -ii, -i. Dopasuj tydzień do tematów, które klasa już omówiła.

W podstawie programowej języka polskiego dla klas IV–VI uczeń ma stosować zasady pisowni, także z wykorzystaniem wiedzy o odmianie i wymowie wyrazów (Dz.U. 2026 poz. 378, część „Świadomość języka”). Dlatego w każdej odpowiedzi podajemy wyraz pokrewny albo inną formę, która uzasadnia zapis.

Jak przeprowadzić dyktando w klasie 4

1. Przygotowanie (5–10 minut). Omów słowa tygodnia i regułę. Uczniowie wykonują ćwiczenie z wersji uczniowskiej.
2. Dyktando (10 minut). Przeczytaj cały tekst, a potem dyktuj krótkimi fragmentami. Na koniec przeczytaj tekst jeszcze raz i daj minutę na sprawdzenie.
3. Wersja z lukami. Uczniom, którzy potrzebują wsparcia, rozdaj tekst z lukami. Uzupełniają brakujące litery, gdy czytasz.
4. Omówienie. Poproś o uzasadnienie dwóch zapisów. Uczeń wskazuje wyraz pokrewny albo regułę, a nie tylko poprawia literę.

Przy ocenianiu oddziel błędy w głównej trudności tygodnia od innych pomyłek. Uczeń, który poprawnie zapisał wszystkie wyrazy z ó wymiennym, opanował cel lekcji, nawet jeśli pomylił się w wyrazie spoza zestawu.

Teksty dyktand i przygotowanie tydzień po tygodniu

Tydzień 1. Wycieczka do Krakowa

Cel: ó wymienne na o, e lub a. Słowa do przygotowania: mróz, ogród, wóz, stół, wróciliśmy.

Tekst dyktanda:

W październiku nasza klasa pojechała do Krakowa. Rano na trawie leżał pierwszy mróz. Na Wawelu przewodnik opowiadał o królach i pokazał nam stary ogród. W muzeum stał dawny wóz, a obok dębowy stół z rzeźbionymi nogami. Wróciliśmy późnym wieczorem, zmęczeni, ale zadowoleni.

Ćwiczenie przed dyktandem: Zapisz wyraz, który uzasadnia pisownię: mróz, ogród, wóz, stół, wrócić.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: mróz – mrozy, ogród – ogrody, wóz – wozy, stół – stoły, wrócić – wracać. W wyrazach król i późno ó się nie wymienia: te słowa trzeba zapamiętać.

Powtórka: Ułóż dwa zdania o wycieczce. Użyj w nich wyrazów z ó wymiennym.

Tydzień 2. Nad morze

Cel: rz wymienne na r i rz po spółgłoskach. Słowa do przygotowania: morze, dobrze, rowerze, kolejarz, wzgórze.

Tekst dyktanda:

Przed wyjazdem nad morze tata dobrze sprawdził nasze rowery. Przy rowerze Zosi brakowało dzwonka. Na dworcu kolejarz pomógł nam wnieść bagaże do pociągu. Za oknem przesuwały się drzewa, rzeki i małe wsie. Gdy wjechaliśmy na wzgórze, zobaczyliśmy szare morze.

Ćwiczenie przed dyktandem: Uzasadnij pisownię rz: morze, dobrze, rowerze, wzgórze, kolejarz, drzewa.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: morze – morski, dobrze – dobry, rowerze – rower, wzgórze – góra (rz wymienia się na r); kolejarz – zakończenie -arz; drzewa – rz po d. W wyrazie rzeki rz się nie wymienia.

Powtórka: Dopisz po dwa wyrazy z zakończeniem -arz i -erz.

Tydzień 3. Mój mały sąsiad

Cel: ż wymienne na g lub z. Słowa do przygotowania: koleżanka, nóżki, wożę, ważne, książkę.

Tekst dyktanda:

Moja koleżanka Ola ma młodszego brata, Jurka. Jurek ma krótkie nóżki i ciągle biega po podwórku. W sobotę wożę go w wózku do parku. Ola mówi, że to ważne zadanie, bo brat jest jeszcze za mały na długie spacery. Wieczorem czytamy mu książkę o żyrafie i żółwiu.

Ćwiczenie przed dyktandem: Podaj wyraz pokrewny, w którym zamiast ż jest inna litera: koleżanka, nóżki, wożę, ważne, książka.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: koleżanka – kolega, nóżki – noga, wożę – wozić, ważne – waga, książka – księga. W wyrazach że, żyrafa i żółw ż się nie wymienia.

Powtórka: Napisz trzy zdania o młodszym rodzeństwie lub sąsiedzie. Podkreśl wyrazy z ż.

Tydzień 4. W schronisku

Cel: ch i h. Słowa do przygotowania: schronisko, hałas, schody, druh, drużyna.

Tekst dyktanda:

W schronisku dla zwierząt panuje hałas. Psy szczekają, a koty chowają się pod schodami. Nasza drużyna harcerska przyniosła karmę i stare koce. Druh Michał pokazał nam, jak bezpiecznie podchodzić do zwierząt. Na koniec każdy pogłaskał małego kotka. W drodze powrotnej długo rozmawialiśmy o tym, jak jeszcze możemy pomóc.

Ćwiczenie przed dyktandem: Podziel wyrazy na dwie grupy: z ch i z h. schronisko, hałas, chować, harcerz, druh, schody.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: ch: schronisko, chować, schody (po s piszemy ch). h: hałas, harcerz, druh. W wyrazie druh h wymienia się na ż: drużyna.

Powtórka: Wypisz z tekstu wszystkie wyrazy z ch i ułóż je w kolejności alfabetycznej.

Tydzień 5. Gra w sali

Cel: nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami. Słowa do przygotowania: niepogoda, nie mogliśmy, niewysoki, nie lubi, niespodziewanie.

Tekst dyktanda:

Tego dnia była niepogoda. Nie mogliśmy wyjść na boisko, więc pani zaproponowała grę w sali. Niewysoki Bartek nie lubi przegrywać, ale tym razem się nie złościł. Zadanie nie było łatwe, a jednak nasza drużyna się nie poddała. Wygraliśmy niespodziewanie. Pani powiedziała, że to nie przypadek, tylko dobra współpraca.

Ćwiczenie przed dyktandem: Zdecyduj, czy piszemy razem, czy osobno: (nie)pogoda, (nie)mogliśmy, (nie)wysoki, (nie)spodziewanie, (nie)przypadek, tylko współpraca.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: niepogoda (rzeczownik, łącznie), nie mogliśmy (czasownik, osobno), niewysoki (przymiotnik w stopniu równym, łącznie), niespodziewanie (przysłówek od przymiotnika, łącznie), nie przypadek, tylko współpraca (przeciwstawienie, osobno). Z przymiotnikiem w stopniu wyższym piszemy osobno: nie wyższy.

Powtórka: Ułóż zdanie z nie i czasownikiem oraz zdanie z nie i przymiotnikiem.

Tydzień 6. Lato u cioci

Cel: wielka i mała litera w nazwach. Słowa do przygotowania: Gdańsk, Zatoka Gdańska, gdańszczanka, Czech, Kasprowy Wierch.

Tekst dyktanda:

Moja ciocia mieszka w Gdańsku przy ulicy Długiej. W wakacje płynęliśmy statkiem po Zatoce Gdańskiej i oglądaliśmy Westerplatte. Ciocia jest gdańszczanką, a jej mąż jest Czechem. W sierpniu pojechaliśmy razem w Tatry. We wtorek weszliśmy na Kasprowy Wierch, a w czwartek poszliśmy nad Morskie Oko.

Ćwiczenie przed dyktandem: Wielka czy mała litera? (g/G)dańsk, (u/U)lica (d/D)ługa, (g/G)dańszczanka, (c/C)zech, (s/S)ierpień, (w/W)torek, (k/K)asprowy (w/W)ierch.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: Gdańsk, ulica Długa, gdańszczanka (mieszkanka miasta: mała litera), Czech (mieszkaniec państwa: wielka litera), sierpień i wtorek (miesiące i dni tygodnia: mała litera), Kasprowy Wierch (oba wyrazy nazwy: wielka litera).

Powtórka: Napisz adres swojej szkoły i nazwę miejscowości, w której mieszkasz.

Tydzień 7. Lekcja o Europie

Cel: zakończenia -ji, -ii, -i. Słowa do przygotowania: lekcji, geografii, Francji, Hiszpanii, kolei.

Tekst dyktanda:

Na lekcji geografii oglądaliśmy mapę Europy. Kuba pokazał położenie Francji, Hiszpanii i Szwecji. Potem pani opowiedziała o historii kolei w Polsce. Najdłużej rozmawialiśmy o podróży z Polski do Belgii. Na koniec każdy wpisał do zeszytu nazwy trzech państw, które chciałby odwiedzić. Zabrakło nam czasu na rozmowę o Azji.

Ćwiczenie przed dyktandem: Dopisz formę w dopełniaczu (kogo? czego?): lekcja, geografia, Francja, Hiszpania, historia, szyja, nadzieja.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: lekcji, Francji (po c, s, z piszemy -ji); geografii, Hiszpanii, historii (-ia po innej spółgłosce daje -ii); szyi, nadziei (-ja po samogłosce daje -i).

Powtórka: Wypisz nazwy pięciu państw Europy i zapisz je w formie: do Francji, do Belgii.

Tydzień 8. Kolekcja muszelek

Cel: ą i ę, także przed ł. Słowa do przygotowania: wziął, wzięła, swoją, piszę, piszą.

Tekst dyktanda:

Wczoraj Marek wziął do szkoły swoją kolekcję muszelek. Pokazał ją całej klasie i opowiadał, gdzie znalazł każdą muszlę. Ania wzięła lupę i oglądała je z bliska. Pani poprosiła, żebyśmy napisali krótką notatkę. Piszę ją teraz w zeszycie, a koledzy piszą swoje na kartkach. Jutro przyniosę do szkoły zdjęcia z wakacji.

Ćwiczenie przed dyktandem: Uzupełnij: on wzi_ł, ona wzi_ła; ja pisz_, oni pisz_; ja przynios_.

Odpowiedzi i wyjaśnienie: on wziął, ona wzięła (w rodzaju męskim ą, w żeńskim ę); ja piszę, oni piszą; ja przyniosę. Na końcu czasownika w 1. osobie liczby pojedynczej piszemy ę, w 3. osobie liczby mnogiej ą.

Powtórka: Opisz swoją kolekcję lub ulubioną rzecz w trzech zdaniach. Zaznacz ą i ę.

Jak sprawdzać i co robić z błędami

Uczniom z dysleksją lub dysortografią zapewnij dostosowania zapisane w opinii poradni, na przykład wersję z lukami, dłuższy czas albo ocenę opisową postępu.

Dalsze ćwiczenia

Do powtórki reguł z klas 1–3 wykorzystaj ćwiczenia z ó wymiennym i rz po spółgłoskach. Krótsze teksty dla młodszych klas znajdziesz w zestawie dyktanda dla klasy 3 oraz na stronie dyktanda do druku. Do pracy z tekstem w tej samej klasie przyda się czytanie ze zrozumieniem dla klasy 4.

Potrzebujesz dyktanda z innym słownictwem, na przykład związanym z lekturą? Przygotuj Lekcje przygotuje edytowalny szkic tekstu z ćwiczeniami i odpowiedziami. Sprawdź go i dostosuj do klasy przed zajęciami.