Jakie zasady ortografii i interpunkcji obowiązują w klasie 7
W roku szkolnym 2026/2027 klasa VII realizuje dotychczasową podstawę programową. Nowa podstawa obejmuje w tym roku klasy I i IV, a w kolejnych latach kolejne klasy, czyli klasę VII w roku szkolnym 2029/2030 (Dz.U. 2026 poz. 378, § 4 ust. 1 pkt 1, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 958). W dotychczasowej podstawie uczeń klas VII i VIII spełnia wymagania z klas IV–VI. W dziale „Ortografia i interpunkcja” zna ponadto zasady pisowni wyrazów nieodmiennych i pisowni partykuły „nie” z różnymi częściami mowy oraz poprawnie przytacza cudze wypowiedzi (Dz.U. 2024 poz. 996, język polski, klasy VII i VIII). W tych samych klasach poprawnie stosuje imiesłowowy równoważnik zdania, odróżnia mowę zależną od niezależnej i przekształca jedną w drugą (II.1 pkt 6) oraz rozpoznaje wyrazy rodzime i zapożyczone. Te wymagania są wspólne dla klas VII i VIII, więc podstawa nie dzieli ich między klasy. W tym zestawie klasa 7 poznaje imiesłowy, przytaczanie i wyrazy nieodmienne, a dyktanda dla klasy 8 wracają do tych reguł w trudniejszych przypadkach przed egzaminem.
Same reguły pisowni ustala Rada Języka Polskiego. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują jej nowe Zasady pisowni i interpunkcji polskiej. W odpowiedziach do każdego tekstu podajemy numer punktu z tego dokumentu, a gdy reguła obejmuje kilka punktów, numer rozdziału, żeby uczeń mógł sam sprawdzić regułę. Tabela pokazuje reguły z zestawu, rozdziały zasad i tygodnie, w których je ćwiczysz:
| Zasada | Przykłady z dyktand | Rozdział zasad RJP | Tydzień |
|---|
| wyrazy nieodmienne: pisownia łączna i rozdzielna | po cichu, od razu, wkrótce, nazajutrz | 4.4 | 1, 8 |
| imiesłowy i pisownia nie z imiesłowami | nieposprzątane, nie czekając, wcale nie zmęczony | 4.9.1 i 4.9.2 | 2, 8 |
| przecinek przy imiesłowowym równoważniku zdania | Pisząc, pilnowałam; Jedząc śniadanie, przeglądałam | 12.1.2 | 3, 8 |
| przytaczanie cudzych wypowiedzi | powiedziała: „Do szkoły chodziłam pieszo przez las”; Dodała, że | 11.2, 12.1.1, 17 i 20 | 4, 8 |
| wielka i mała litera | Gdańszczanie, Fontanna Neptuna, Morze Bałtyckie, maj | 8.1.2 i 8.2 | 5, 8 |
| wyrazy zapożyczone | kolaż, audycji, biografii, melodii, kompozytor | 2.3.2, 3.3–3.5 | 6, 8 |
| ó i u, rz i ż, ch i h | skórzany, rozżarzony, chrząszcz, huta | 2.2, 3.5 i 3.6 | 7, 8 |
Część tych reguł zmieniła się 1 stycznia 2026 r.:
| Zasada | Dawniej w podręcznikach | Od 2026 roku |
|---|
| Nie z imiesłowem przymiotnikowym | czasem osobno, zależnie od znaczenia | łącznie: niepodlewany od tygodnia, niezauważony wcześniej (osobno między innymi w przeciwstawieniu i po wyrazie wcale) |
| Nazwy mieszkańców miast | gdańszczanie, krakowianie | Gdańszczanie, Krakowianie |
| Nazwy obiektów, np. fontann i pomników | fontanna Neptuna | Fontanna Neptuna (wyraz ulica nadal małą literą) |
Jeśli uczniowie uczyli się ze starszego podręcznika lub słownika, omów te różnice przed dyktandem. Przy ocenie pamiętaj, że uczeń mógł nauczyć się dawnej zasady.
Osiem tygodni pracy
| Tydzień | Tekst | Główny cel | Liczba słów |
|---|
| 1 | Pierwsza lekcja chemii | pisownia wyrazów nieodmiennych: wyrażenia przyimkowe pisane osobno i przysłówki powstałe z dawnych wyrażeń przyimkowych pisane łącznie | 67 |
| 2 | Porządki po wycieczce | imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe oraz pisownia nie z imiesłowami według zasad z 2026 roku: łącznie z przymiotnikowymi, osobno z przysłówkowymi, w przeciwstawieniu i po wyrazie wcale | 59 |
| 3 | Poranek przed sprawdzianem | przecinek przy imiesłowowym równoważniku zdania: na początku, w środku i na końcu zdania, imiesłowy zakończone na -ąc, -wszy i -łszy oraz brak przecinka przed i | 55 |
| 4 | Wywiad z babcią | przytaczanie cudzych wypowiedzi: dwukropek i cudzysłów w mowie niezależnej, kropka po cudzysłowie, pytanie w cudzysłowie oraz przecinek w mowie zależnej | 59 |
| 5 | Nad Zatoką Gdańską | wielka i mała litera: nazwy geograficzne, nazwy obiektów, nazwy mieszkańców miast i regionów, nazwy państw, miesiące i przymiotniki od nazw własnych | 62 |
| 6 | Szkolny podcast | pisownia wyrazów zapożyczonych: zakończenie -aż, -ji i -ii w odmianie, i zamiast j oraz połączenia om i en przed spółgłoską | 57 |
| 7 | W hucie szkła | ó i u, rz i ż, ch i h w trudniejszych wyrazach: wymiana głosek, rz po spółgłoskach, zż na granicy przedrostka i rdzenia oraz wyrazy niewymienne | 62 |
| 8 | Rajd na koniec roku | dyktando sprawdzające ze wszystkich zasad z tygodni 1–7 | 69 |
Kolejność jest propozycją. Tydzień 1 pasuje na początek roku, bo wyrazy nieodmienne pojawiają się w każdym tekście. Tygodnie 2 i 3 tworzą parę: najpierw imiesłowy i pisownia nie, potem przecinek przy imiesłowowym równoważniku zdania. Tydzień 4 wykorzystaj wtedy, gdy klasa omawia mowę zależną i niezależną. Zapis dialogu z myślnikami opisuje osobny artykuł zapis dialogu. Tygodnie 5–7 przesuwaj zgodnie ze swoim rozkładem materiału. Dyktando sprawdzające z tygodnia 8 przeprowadź pod koniec roku, po pracy ze wszystkimi wcześniejszymi tekstami. W tygodniu 8 nie omawiaj wcześniej słów z dyktanda.
Jak przeprowadzić dyktando w klasie 7
- Przygotowanie (5 minut). Omów słowa tygodnia i regułę. Uczniowie wykonują ćwiczenie z wersji uczniowskiej.
- Dyktando (10–15 minut). Przeczytaj cały tekst, potem dyktuj fragmentami. Na koniec przeczytaj tekst jeszcze raz i daj trzy minuty na sprawdzenie.
- Przecinki i cudzysłowy. Nie podawaj przecinków, dwukropków ani cudzysłowów: uczeń stawia je sam. W tygodniach 4 i 8 przed przytoczeniem zrób krótką pauzę i czytaj je wyraźną intonacją, żeby uczeń usłyszał, gdzie zaczyna się cudza wypowiedź.
- Wersja z lukami. Uczniom, którzy potrzebują wsparcia, rozdaj tekst z lukami lub z wyborem zapisu. Uzupełniają go, gdy czytasz.
- Omówienie. Poproś o uzasadnienie trzech zapisów. Uczeń podaje regułę, a jeśli potrafi, także numer punktu z zasad RJP.
W dyktandzie sprawdzającym licz błędy ortograficzne i interpunkcyjne osobno. Od razu zobaczysz, do której reguły wrócić z całą klasą, a do której z pojedynczymi uczniami. Na egzaminie ósmoklasisty ortografię i interpunkcję ocenia się w wypracowaniu osobno, więc warto, żeby uczniowie znali ten podział już w klasie 7.
Teksty dyktand tydzień po tygodniu
Tydzień 1. Pierwsza lekcja chemii
Cel: pisownia wyrazów nieodmiennych: wyrażenia przyimkowe pisane osobno i przysłówki powstałe z dawnych wyrażeń przyimkowych pisane łącznie. Słowa do przygotowania: od dawna, po cichu, od razu, wkrótce, na pewno, przede wszystkim, z powrotem, nazajutrz, pomału.
Tekst dyktanda:
Na pierwszą lekcję chemii czekaliśmy od dawna. Pani weszła do pracowni po cichu i od razu postawiła na stole kolbę z wodą. Wrzuciła do niej kilka ciemnych kryształków. Wkrótce woda zmieniła kolor. Nikt nie wiedział na pewno, jak to się stało. Przede wszystkim mieliśmy uważnie patrzeć i zapisywać obserwacje. Po lekcji odstawiliśmy kolbę z powrotem do szafy. Nazajutrz pani wyjaśniła nam to doświadczenie pomału, krok po kroku.
Ćwiczenie przed dyktandem: Razem czy osobno? (od)dawna, (po)cichu, (od)razu, (w)krótce, (na)pewno, (przede)wszystkim, (z)powrotem, (na)zajutrz, (po)mału.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: od dawna, po cichu, od razu, na pewno, przede wszystkim, z powrotem (wyrażenia przyimkowe: osobno, zasady RJP 4.4 pkt 1); wkrótce, nazajutrz, pomału (dawne wyrażenia przyimkowe, dziś samodzielne przysłówki: łącznie, 4.4 pkt 2). Wyrażenie krok po kroku też piszemy osobno.
Powtórka: Ułóż pięć zdań o swoim pierwszym tygodniu w klasie 7. Użyj w nich wyrazów: od razu, wkrótce, na pewno, z powrotem i pomału.
Tydzień 2. Porządki po wycieczce
Cel: imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe oraz pisownia nie z imiesłowami według zasad z 2026 roku: łącznie z przymiotnikowymi, osobno z przysłówkowymi, w przeciwstawieniu i po wyrazie wcale. Słowa do przygotowania: nieposprzątane, niepodlewany, nie czekając, wcale nie zmęczony, niepodpisany, nie zgubiony, nie zauważywszy, wracająca.
Tekst dyktanda:
Po powrocie z wycieczki w klasie panował bałagan. Na ławkach leżały nieposprzątane kartki, a na parapecie stał niepodlewany od tygodnia kwiatek. Nie czekając na wychowawczynię, zabraliśmy się do pracy. Kuba, wcale nie zmęczony, układał książki na półkach. Niepodpisany zeszyt Oli był nie zgubiony, ale pożyczony. Bartek, nie zauważywszy wiadra, rozlał wodę. Wracająca z narady wychowawczyni pochwaliła nas za porządek.
Ćwiczenie przed dyktandem: Razem czy osobno? (nie)posprzątane kartki, (nie)podlewany od tygodnia kwiatek, (nie)czekając, wcale (nie)zmęczony, (nie)podpisany zeszyt, (nie)zgubiony, ale pożyczony, (nie)zauważywszy. Przy każdym imiesłowie zapisz, czy jest przymiotnikowy, czy przysłówkowy.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: nieposprzątane, niepodpisany (imiesłowy przymiotnikowe: łącznie, zasady RJP 4.9.1c); niepodlewany od tygodnia (imiesłów przymiotnikowy z określeniem, które podkreśla czynność: od 1 stycznia 2026 r. także łącznie, 4.9.1c); Nie czekając, nie zauważywszy (imiesłowy przysłówkowe: osobno, 4.9.2 pkt 1c); wcale nie zmęczony (nie po wyrazie wcale: osobno, 4.9.2 pkt 2d); nie zgubiony, ale pożyczony (zaprzeczenie połączone z przeciwstawieniem: osobno, 4.9.2 pkt 2a). Rodzaje imiesłowów w tekście: wracająca (przymiotnikowy czynny); nieposprzątane, niepodlewany, zmęczony, niepodpisany, zgubiony, pożyczony (przymiotnikowe bierne); czekając (przysłówkowy współczesny); zauważywszy (przysłówkowy uprzedni).
Powtórka: Napisz trzy zdania o porządkach w swoim pokoju. Użyj imiesłowu przymiotnikowego czynnego, imiesłowu przymiotnikowego biernego z nie i imiesłowu przysłówkowego z nie.
Tydzień 3. Poranek przed sprawdzianem
Cel: przecinek przy imiesłowowym równoważniku zdania: na początku, w środku i na końcu zdania, imiesłowy zakończone na -ąc, -wszy i -łszy oraz brak przecinka przed i. Słowa do przygotowania: wstawszy, jedząc, widząc, że, wysiadłszy, wymieniając się, pisząc, oddawszy, i.
Tekst dyktanda:
Wstawszy wcześniej niż zwykle, powtórzyłam wzory z fizyki. Jedząc śniadanie, przeglądałam jeszcze notatki. Mama, widząc moją minę, zaproponowała, że podwiezie mnie do szkoły. Wysiadłszy przed bramą, spotkałam Igę. Szłyśmy po schodach, wymieniając się pomysłami na zadania o prędkości. W klasie pani rozdała kartki i przypomniała o jednostkach. Pisząc, pilnowałam czasu. Oddawszy pracę, poczułam wielką ulgę.
Ćwiczenie przed dyktandem: Wstaw przecinki tam, gdzie są potrzebne: Wstawszy wcześniej niż zwykle powtórzyłam wzory. Mama widząc moją minę zaproponowała pomoc. Pisząc pilnowałam czasu. Pani rozdała kartki i przypomniała o jednostkach.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: Jedząc śniadanie, przeglądałam; Pisząc, pilnowałam (imiesłowowy równoważnik zdania z imiesłowem zakończonym na -ąc oddzielamy przecinkiem, także gdy to jeden wyraz, zasady RJP 12.1.2 pkt 5a); Mama, widząc moją minę, zaproponowała (równoważnik wpleciony w zdanie wydzielamy przecinkami z obu stron, 12.1.2 pkt 5a); po schodach, wymieniając się (równoważnik na końcu zdania też oddzielamy przecinkiem, 12.1.2 pkt 5a); Wstawszy wcześniej niż zwykle, powtórzyłam; Wysiadłszy przed bramą, spotkałam; Oddawszy pracę, poczułam (tak samo oddzielamy równoważnik z imiesłowem zakończonym na -wszy lub -łszy, 12.1.2 pkt 5a); zaproponowała, że (zdanie podrzędne, 12.1.1 pkt 1). Bez przecinka: rozdała kartki i przypomniała (spójnik i, 12.2 pkt 1) oraz wcześniej niż zwykle (12.2 pkt 10). W tekście jest dziewięć przecinków.
Powtórka: Przekształć trzy zdania złożone w zdania z imiesłowowym równoważnikiem, np. Kiedy wróciłam do domu, zjadłam obiad. → Wróciwszy do domu, zjadłam obiad. Sprawdź, czy obie czynności wykonuje ta sama osoba.
Tydzień 4. Wywiad z babcią
Cel: przytaczanie cudzych wypowiedzi: dwukropek i cudzysłów w mowie niezależnej, kropka po cudzysłowie, pytanie w cudzysłowie oraz przecinek w mowie zależnej. Słowa do przygotowania: wywiad, zapytałem, powiedziała, pieszo, dodała, piec kaflowy, odpowiedziała, dyktand, póki.
Tekst dyktanda:
Na lekcję historii mieliśmy przeprowadzić wywiad z kimś starszym. Zapytałem babcię, jak wyglądała jej szkoła. Babcia uśmiechnęła się i powiedziała: „Do szkoły chodziłam pieszo przez las”. Dodała, że zimą klasę ogrzewał piec kaflowy. Zapytałem: „Czy bałaś się nauczycieli?” Babcia odpowiedziała, że najbardziej bała się dyktand. Na koniec zapisałem w zeszycie jej radę: „Ucz się, póki masz na to czas”.
Ćwiczenie przed dyktandem: Przekształć mowę niezależną w zależną i odwrotnie: 1) Babcia powiedziała: „Do szkoły chodziłam pieszo przez las”. 2) Babcia odpowiedziała, że najbardziej bała się dyktand.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: powiedziała: „Do szkoły chodziłam pieszo przez las”. oraz radę: „Ucz się, póki masz na to czas”. (przed przytoczeniem dwukropek, przytoczenie w cudzysłowie „ ” i wielką literą, zasady RJP 17 pkt 1a, 20 pkt 2 i 8.1.1; kropka kończąca zdanie po cudzysłowie zamykającym, 11.2); Zapytałem: „Czy bałaś się nauczycieli?” (po pytajniku nie dodajemy kropki po cudzysłowie, 11.2); Zapytałem babcię, jak wyglądała; Dodała, że; odpowiedziała, że (mowa zależna: zdanie podrzędne bez cudzysłowu, oddzielone przecinkiem, 12.1.1 pkt 1); Ucz się, póki masz (zdanie podrzędne w przytoczeniu, 12.1.1 pkt 1). Ćwiczenie: 1) Babcia powiedziała, że do szkoły chodziła pieszo przez las. 2) Babcia odpowiedziała: „Najbardziej bałam się dyktand”.
Powtórka: Przeprowadź krótki wywiad z kimś z rodziny. Zapisz dwie odpowiedzi w mowie niezależnej (dwukropek i cudzysłów) i dwie w mowie zależnej (ze spójnikiem że lub czy).
Tydzień 5. Nad Zatoką Gdańską
Cel: wielka i mała litera: nazwy geograficzne, nazwy obiektów, nazwy mieszkańców miast i regionów, nazwy państw, miesiące i przymiotniki od nazw własnych. Słowa do przygotowania: maj, Morze Bałtyckie, Długi Targ, Fontanna Neptuna, Gdańszczanie, Zatoka Gdańska, Hel, Kaszubi, kaszubskie piosenki, Niemcy, Czechy, bałtyckie plaże.
Tekst dyktanda:
W maju nasza klasa pojechała nad Morze Bałtyckie. Zamieszkaliśmy w Gdańsku, niedaleko Długiego Targu. Przewodnik pokazał nam Fontannę Neptuna i opowiedział, jak dawniej Gdańszczanie handlowali zbożem. Następnego dnia popłynęliśmy statkiem po Zatoce Gdańskiej aż na Hel. Na pokładzie poznaliśmy Kaszubów z Kartuz, którzy śpiewali kaszubskie piosenki. Spotkaliśmy też turystów z Niemiec i Czech. Do domu przywieźliśmy bursztyn i mnóstwo zdjęć bałtyckich plaż.
Ćwiczenie przed dyktandem: Wielka czy mała litera? (m/M)aj, (m/M)orze (b/B)ałtyckie, (d/D)ługi (t/T)arg, (f/F)ontanna (n/N)eptuna, (g/G)dańszczanie, (z/Z)atoka (g/G)dańska, (k/K)aszubi, (k/K)aszubskie piosenki, (b/B)ałtyckie plaże.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: maju (nazwa miesiąca: mała litera, zasady RJP 8.2 pkt 1); Morze Bałtyckie, Zatoka Gdańska, Hel (nazwy geograficzne: wielką literą wszystkie wyrazy nazwy, 8.1.2 pkt 15); Długi Targ (nazwa placu: wielka litera, 8.1.2 pkt 16); Fontanna Neptuna (nazwa obiektu: wszystkie wyrazy wielką literą, także wyraz fontanna, od 1 stycznia 2026 r., 8.1.2 pkt 16); Gdańszczanie (nazwa mieszkańców miasta: wielka litera od 1 stycznia 2026 r., 8.1.2 pkt 3); Kaszubów (nazwa mieszkańców regionu: wielka litera, tak jak dotąd, 8.1.2 pkt 3); Niemiec, Czech (nazwy państw: wielka litera, 8.1.2 pkt 14); kaszubskie, bałtyckich (przymiotniki utworzone od nazw własnych: mała litera, 8.2 pkt 4).
Powtórka: Opisz w czterech zdaniach swoją miejscowość. Użyj nazwy jej mieszkańców, nazwy rzeki, jeziora lub góry, nazwy obiektu (placu, pomnika albo parku) i przymiotnika utworzonego od nazwy miejscowości.
Tydzień 6. Szkolny podcast
Cel: pisownia wyrazów zapożyczonych: zakończenie -aż, -ji i -ii w odmianie, i zamiast j oraz połączenia om i en przed spółgłoską. Słowa do przygotowania: studio, audycja, biografia, kompozytor, kolaż, prezentacja, melodia, dyskusja, decyzja, moment, telewizja.
Tekst dyktanda:
Od września nagrywamy w szkolnym studiu podcast o muzyce. W ostatniej audycji rozmawialiśmy o biografii Stanisława Moniuszki, kompozytora „Halki”. Przygotowałem kolaż starych zdjęć do prezentacji, a Maja wybrała fragment melodii z tej opery. Po długiej dyskusji podjęliśmy decyzję, że zaprosimy do studia nauczycielkę muzyki. Ten moment był najciekawszy w całym odcinku. Nagranie pokazano potem w szkolnej telewizji.
Ćwiczenie przed dyktandem: Uzupełnij i uzasadnij zapis: kola__, stud__o, audyc__a, prezentac__ (dopełniacz od prezentacja), biograf__ (dopełniacz od biografia), melod__ (dopełniacz od melodia), dyskus__ (dopełniacz od dyskusja), ko__pozytor, mome__t.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: kolaż (wyraz obcego pochodzenia zakończony na -aż: ż, zasady RJP 3.5.2d); audycji, prezentacji, dyskusji, decyzję, telewizji (po c, s i z piszemy j, a w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku -ji: audycja, audycji; telewizja, telewizji, 3.3e i 3.4 pkt 1); biografii (wyraz obcy zakończony na -fia: -ii, 3.4 pkt 3a); melodii (-ia po d: -ii, 3.4 pkt 3b); studiu, studia (w wyrazach zapożyczonych głoskę j często zapisujemy literą i, 3.3); kompozytora, moment (w wyrazach zapożyczonych np. przed t, c i p piszemy on, en, em, om, a nie ą lub ę, 2.3.2a).
Powtórka: Wypisz z podręcznika do biologii, chemii albo fizyki pięć wyrazów zapożyczonych zakończonych na -cja, -sja, -zja lub -ia. Zapisz je w dopełniaczu i uzasadnij zakończenie.
Tydzień 7. W hucie szkła
Cel: ó i u, rz i ż, ch i h w trudniejszych wyrazach: wymiana głosek, rz po spółgłoskach, zż na granicy przedrostka i rdzenia oraz wyrazy niewymienne. Słowa do przygotowania: huta, hutnik, skórzany, fartuch, rozżarzony, rzemiosło, wydmuchać, ucho, chrząszcz, pudełko, podróż.
Tekst dyktanda:
W październiku pojechaliśmy do huty szkła. Hutnik w skórzanym fartuchu wyjął z pieca kulę rozżarzonego szkła. Opowiadał, że jego rzemiosło wymaga cierpliwości i zręcznych rąk. Potem wydmuchał smukły dzbanek. Kilka razy wracał z nim do pieca, bo szkło szybko twardnieje. Na koniec dokleił do dzbanka ucho. W sklepiku przy hucie kupiłam szklanego chrząszcza w tekturowym pudełku. Podróż powrotna minęła nam bardzo szybko.
Ćwiczenie przed dyktandem: Uzupełnij i uzasadnij zapis, podając wyraz pokrewny albo regułę: sk__rzany, roz__arzony, emiosło, ch__ąszcz, podr__ż, fartu, wydmu__ać, __utnik, p__dełko.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: skórzanym (skóra: ó niewymienne, rz wymienia się na r); rozżarzonego (żar: ż niewymienne, rz wymienia się na r, a zż powstaje na granicy przedrostka roz- i rdzenia); Podróż (droga: ó wymienia się na o, ż na g); chrząszcza (rz po ch); rzemiosło (rz niewymienne); huty, Hutnik, hucie (h niewymienne, wyrazy z tej samej rodziny); fartuchu, ucho (ch wymienia się na sz: fartuszek, uszy, 3.6 pkt 1a); wydmuchał (ch niewymienne); pudełku, tekturowym (u niewymienne). Zasady RJP: rozdziały 2.2 (ó i u), 3.5 (rz i ż) i 3.6 (ch i h).
Powtórka: Wypisz z tekstu po dwa wyrazy z ó, rz, ż, ch i h. Przy każdym zapisz wyraz pokrewny albo regułę. Wyrazy niewymienne dopisz do swojego słowniczka ortograficznego.
Tydzień 8. Rajd na koniec roku
Cel: dyktando sprawdzające ze wszystkich zasad z tygodni 1–7. Słowa kluczowe (nie omawiaj ich przed dyktandem): czerwcu, Wisłę, Wyruszywszy wcześnie rano, brzegiem, krzaków, wcale nie zniechęcony, upałem, powiedziała: „Za rok czeka was egzamin”, na razie, niezauważony, Krakowianie, melodii, Wróciliśmy.
Tekst dyktanda:
W czerwcu, tuż przed wakacjami, wybraliśmy się na rajd nad Wisłę. Wyruszywszy wcześnie rano, szliśmy brzegiem rzeki. Kuba, wcale nie zniechęcony upałem, prowadził grupę z mapą w ręku. Na postoju wychowawczyni powiedziała: „Za rok czeka was egzamin”. Dodała jednak, że na razie mamy odpoczywać. Nagle z krzaków wybiegł niezauważony wcześniej zając. Wieczorem przy ognisku Krakowianie z sąsiedniej szkoły zagrali kilka melodii z filmów. Wróciliśmy do domu zmęczeni, ale szczęśliwi.
Ćwiczenie po dyktandzie: Przy każdym wyrażeniu zapisz numer tygodnia, z którego pochodzi reguła: czerwcu, Wisłę, Wyruszywszy wcześnie rano, brzegiem, krzaków, wcale nie zniechęcony, upałem, powiedziała: „Za rok czeka was egzamin”, na razie, niezauważony, Krakowianie, melodii, Wróciliśmy.
Odpowiedzi i wyjaśnienie: na razie (tydzień 1: wyrażenie przyimkowe osobno); niezauważony wcześniej, wcale nie zniechęcony (tydzień 2: imiesłów przymiotnikowy z nie łącznie także z określeniem wcześniej, po wyrazie wcale osobno); Wyruszywszy wcześnie rano, szliśmy (tydzień 3: imiesłowowy równoważnik zdania oddzielony przecinkiem); powiedziała: „Za rok czeka was egzamin”. i Dodała jednak, że (tydzień 4: dwukropek, cudzysłów i kropka po cudzysłowie, mowa zależna z przecinkiem); czerwcu, Wisłę, Krakowianie (tydzień 5: miesiąc małą literą, nazwa geograficzna wielką literą, nazwa mieszkańców miasta wielką literą od 2026 r.); melodii (tydzień 6: -ii po d); brzegiem, krzaków, upałem, Wróciliśmy (tydzień 7: rz po b i po k, u niewymienne, ó wymienne na a: wracać). Pozostałe przecinki: W czerwcu, tuż przed wakacjami, (drugi okolicznik dookreśla pierwszy, 12.1.1 pkt 5a); Kuba, wcale nie zniechęcony upałem, (wtrącenie, 12.1.2 pkt 1); zmęczeni, ale szczęśliwi (przecinek przed spójnikiem przeciwstawnym ale, 12.1.3 pkt 2).
Powtórka: Wybierz z dyktanda pięć zapisów, przy których się wahałeś lub wahałaś. Do każdego zapisz regułę z tygodni 1–7 i jeden nowy przykład.